Wat je ook doet, het werkt niet. Wat ga je doen?

Dit is de vraag waar de Japanse zenmeester Hisamatsu (1889-1980) letterlijk en figuurlijk mee zat. Hij maakte deze vraag tot zijn fundamentele koan; een zenraadsel dat met logica niet valt op te lossen. Aan de hand van dit artikel wil ik laten zien hoe ik deze koan tegenkom in de praktijk, waar ik voornamelijk werk met de Vijf Elementen Acupunctuur.

Cyclus van de vijf elementen

Wanneer we geboren worden op de Aarde, hebben we nog een link met de Hemel. Door het vormen van zelfbewustzijn en overlevingsstrategieën verliezen we dit contact met de Hemel. Dit leidt tot een verwijdering van onze ware natuur en tot beginnende separatie van yin en yang. In termen van de Vijf Elementen is dit de overgang van Water - waar yin en yang verbonden zijn - naar Hout. Wanneer we verder leven, komen we de fasen Vuur, Aarde en Metaal tegen. Metaal staat voor loslaten van de overlevingsstrategieën. Wanneer we inderdaad los kunnen laten, sterft er een stuk ego af en is het mogelijk om de overgang te maken naar het onbekende. Dit is de fase van Water, waar yin en yang zich weer verenigen en we een stapje dichter bij onze ware natuur zijn. Deze overgang van Metaal naar Water wordt ook wel 'de Gouden Poort' genoemd. Vanuit Water kan de volgende cyclus beginnen. Dit is een cyclus die onze levensloop beslaat, maar het speelt zich ook af op kleinere tijdschalen.
Dit thema komt terug in een zenverhaal over de vlinder die opgesloten zit in een bronzen klok. Wanhopig probeert de vlinder weg te vliegen, maar botst keer op keer tegen de wand van de klok. Als de vlinder uiteindelijk opgeeft en zich laat vallen, valt hij in het licht en in het leven in onbegrensdheid. Dit 'vallen naar bevrijding' is wat Ton Lathouwers beschrijft als 'een bodemloze afgrond waar je niet uit kunt vallen en ook niet te pletter kunt vallen, maar zonder enig houvast. Hier heb je alleen het oervertrouwen van het hart'.
Dit loslaten en overgeven is echter niet altijd zo gemakkelijk als het klinkt. Mensen zijn geneigd zich vast te klampen aan overlevingsstrategieën, maar op een gegeven moment werkt dit niet meer, wat je ook doet. Iemand staat in wanhoop tegenover een muur, de gouden poort is onzichtbaar. Wat ga je doen? Waneer je het niet aandurft om de bekende strategieën los te laten en in het diepe te vallen, is het niet mogelijk de overgang van Metaal naar Water te maken. Iemand geeft het innerlijk op en dit leidt tot fysiek sterven, dan wel innerlijk afsterven en uitsluitend óverleven in plaats van leven. Dit is een zeer diepe disbalans. Maar niet zonder functie: dit is het punt waarop je je bewust kunt worden van je overlevingsstrategieën.

Husband-Wife imbalance

In de Vijf Elementen Acupunctuur wordt deze disbalans 'husband-wife imbalance' genoemd. In de pols zijn dan alle diepe posities links zwakker dan rechts. De term husband-wife imbalance klinkt nogal archaïsch. Het is goed om je te realiseren dat deze term afkomstig is uit het oude China, een patriarchale samenleving. De polsposities aan de linkerzijde worden geassocieerd met de echtgenoot (yang), de polsposities aan de rechterzijde worden geassocieerd met de echtgenote (yin). Mannen zijn doorgaans meer yang dan vrouwen, die het yinspectrum vertegenwoordigen. Hieruit volgt dat de linkerpols iets sterker (en zeker niet zwakker) hoort te voelen dan de rechter. Wanneer de linkerpols in de diepte zwakker voelt dan de rechterpols in de diepte, wil dit zeggen dat de neergaande beweging in de Vijf Elementencyclus veel sterker is dan de opgaande beweging. Iemand heeft dan niet genoeg yang om de gouden poort door te gaan en de overgang van Metaal naar Water te maken. Dit is trouwens iets anders dan een yangleegte in termen van TCM.
In de TCM zou dit polsbeeld in verband gebracht worden met Bloedleegte, maar bij behandeling volgens onderstaand protocol uit de Vijf Elementen Acupunctuur blijkt het polsbeeld binnen één behandeling sterk te veranderen, wat bij Bloedleegte in theorie niet mogelijk zou zijn.

Behandelprotocol

Het is zaak om deze disbalans meteen te behandelen, aangezien het splitsen van yin en yang levensbedreigend is. Het principe is energietransfers van de rechter- naar de linkerkant. Hierbij worden de volgende punten ingezet:
Ki-7 (Metaalpunt van Water);
Bl-67 (Metaalpunt van Water);
Liv-4 (Metaalpunt van Hout);
Ki-3 (Aardepunt van Water).

Husband-wife imbalance

N.B. Aangezien er bij de yange meridianen geen energietransfer mogelijk is via de Ko-cyclus, wordt er niet gekozen voor het Metaalpunt op Galblaasmeridiaan en het Aardepunt op Blaasmeridiaan.

Wanneer de disbalans doorbroken is, is het zaak de controle weer over te geven aan de Keizer. Dit gebeurt door middel van de bronpunten van inwendig vuur: SI-4 en He-7. Daarna is het nodig om iemands element te versterken. Het belangrijkste punt in het doorbreken van de husband-wife imbalance is Ki-7 'Terugkerende stroom'. De naam van het punt geeft aan dat de functie van dit punt is het herstellen van de verbinding van metaal naar water. Hierbij wordt de terugkeer naar de originele natuur ondersteund.
Het mooiste voorbeeld van een behandeling van een husband-wife imbalance heb ik meegemaakt bij een cliënt die na afloop van de behandeling letterlijk zei: "Ik voel me als herboren." Dit waren haar eigen woorden. Ik heb haar niet verteld wat de punten betekenden die ik prikte...

Verlangen naar heling

Waar ik in de praktijk dan mee geconfronteerd wordt, is de vraag: "En moet dat dan zo zijn?" Dat we vanuit de hemel op aarde vallen, waarbij we beschadigd raken en manieren zoeken om te overleven. Dat wij hier zitten met ons diepe verlangen naar de heelheid van de hemel en tegelijkertijd de neiging hebben ons vast te klampen aan het bekende, aan overlevingsstrategieën. Het doet mij pijn om dit te zien bij anderen en bij mijzelf. Bij tijd en wijle kan dit mij wanhopig maken. Wat ik ook doe, het werkt niet. En ja, blijkbaar moet het zo zijn. Niet per se zoals het hier beschreven staat. Dit is tenslotte ook weer een model om de werkelijkheid te beschrijven. En het zou goed zijn om ook dat weer los te laten.

En wat ga jij doen?

Een mooie inspiratiebron in het kader van deze vraag vind ik de film Leef! (2005). Dit 'wat ga je doen?' is een vraag die overal en altijd toepasbaar is. Wanneer je telkens jouw unieke antwoord hierop geeft, zal je op ieder moment de gouden poort doorgaan en opnieuw geboren worden.

Bronnen:
Nora Franglen, The Handbook of five element practice
Angela Hicks, John Hicks and Peter Mole, Five Element Constitutional Acupuncture
Lonny S. Jarrett, Nourishing Destiny
Ton Lathouwers, Meer dan een mens kan doen

Dit artikel is verschenen in Zhong Xin 2, 2008.